antikkentler

Bugün : 22 Eylül 2017 Cuma



    Anadolu Uygarlıkları
    BATI  ANADOLU
    AKDENİZ  BÖLGESİ
    ORTA  ANADOLU
   DOĞU ANADOLU

 




 

            
           
Anadolu uygarlıkları

             Küçük Asya tarih boyunca bir çok göç ve istilaya uğramıştır.Üç tarafının denizlerle çevrili oluşu, Avrupa ve Afrika arasında deniz ve karadan kolayca bağlantı kurulması ,olumlu iklim şartları, verimli toprakları bol su kaynaklarına sahip olması bunların en büyük sebebleri arasındadır. Anadolu'nun Mısır, Ege ve Yunan uygarlıklarına yakın bir konumda olması bu uygarlıklardan etkilenmesini sağlamıştır.Göçler ve istila amacıyla gelen topluluklar sahip oldukları kültür ve uygarlığı da de Anadolu'ya taşıdılar.

             Anadolu'da kurulan uygarlıklar sırasıyla şunlardır
             1) MÖ 2.bin-Mö.600 yılları arasında Hititler, Frigler,Lidyalılar, İyonlar, Urartular
             2) Persler (M.Ö 543-333)
             3) İskender İmparatorluğu
             4) Roma İmparatorluğu
             5) Bizanslılar (395-1071)
             6) Türkler (1071-....)

              Bu uygarlıklardan kısaca bahsedelim:

              HITITLER: Anadolu'ya Kafkaslar''dan geldikleri tahmin edilmektedir. Kizilirmak çevresinde kurulmustur. Başşehirleri HATTUSAS (Bogazköy)''dir. Hititler Suriye topraklari için Misir ile yaptiklari savas sonucunda KADES ANTLASMASINI imzaladilar. Kades Antlasmasi tarihte bilinen ilk antlasmadir. Hititler''de asillerden olusan PANKUS denilen bir meclis vardi. Bu meclis kralin yetkilerini kisitliyordu. Hititlerde kraldan sonra en yetkili kisi TAVANANNA denilen kraliçeydi. Hititler krallarinin hayatlarini anlatan ANAL adini verdikleri yıllıkları hazirlayarak, tarafsiz TARIH YAZICILIGI''ni başlatmişlardir. Hititler kayaları düzleştirerek, tanri kabartmalari yapmislardir.( Ivriz ve Yazilikaya Kabartmalari Hititlere aittir.) Hititler Asurlular tarafindan yikildilar.

              FRIGYALILAR(FRIGLER): Orta Anadolu''da(Sakarya nehri çevresinde) MÖ. 800 yillarinda devlet kurdular. Bassehirleri Gordion du. Kimmerler tarafindan yikildi. Friglerin en büyük Tanrilari KIBELE ''dir. Frigler dokumacilikta ileri gitmislerdir. Frigyalilar TAPETES adi verilen hali ve kilimleri ile ünlüdürler.


              LIDYALILAR: Bugünkü Gediz ve Menderes irmaklari arasindaki bölgeye eski çaglarda LIDYA deniliyordu. Baskentleri SARDES(Sard)''dir.Lidyalilar ticarette gelistiler. Tarihte PARA''yi ilk kez kullanan Lidyalilar''dir. Lidyalilar Efes''ten baslayip, Mezopotamya''daki Ninova''ya kadar uzanan KRAL YOLU''nun açilmasinda etkili oldular. Lidyalilara Persler son vermistir.
Lidyalilarin kisa zamanda yikilmasinin sebebi, ordularinin çesitli kavimlerden toplanan ücretli askerlerden olusmasidir.Düzenli ve sürekli milli ordusunu olusturamamistir.

              IYONYALILAR(IYONLAR) AKALAR: Izmir Körfezinden, Güllük Körfezine kadar olan bölgeye IYONYA denilirdi.Yunanistan''dan gelen AKALAR buradaki yerli halkla karisarak, sehir devletleri halinde yasadilar.Baslica Iyon sehirleri sunlardir: Efes, Milet, Izmir, Foça, Bodrum. Efeste''ki ARTEMIS tapinagi Iyonlara aittir. Iyonlar deniz ticaretinde gelismislerdi. Iyon Edebiyatinin en önemli eseri Homeros''un "Ilyada ve Odesa destani" dir. Iyonlar bilim ve sanatta gelismislerdir. Matematikte Tales ve Pisagor, Tarihte Heredot, Tipta Hipokrat, Felsefede Diojen iyon filazofları arasındadır.Yunanistan'a gelen Dorların önünden kaçarak Ana­dolu'ya geçen Akalar tarafından kuruldular.

            URARTULAR: Van Gölü ve çevresinde devlet kurmuslardir. Bassehirleri TUSBA(Van)''dir. Urartular''da kral ülkeyi savas tanrisi HALDI adina yönetirdi. Urartular madencilik ve maden isletmeciliginde ileri gitmislerdi. Urartular kaleler ve su kanallari ile ünlüdür. (Toprakkale, Çavustepe, Patnos ve Kayalidere kaleleri)

            2)- PERS İMPARATORLUĞU: Anadolu M.Ö 543-333 yılları arasında İran'da kurulan PERS İMPARATORLUĞUNUN hakimiyetinde kaldı.

            3)- İSKENDER İMPARATORLUĞU: Makedonya kralı II. Filip'in ölümüyle yerine geçen oğlu BÜYÜK İSKENDER Asya seferine çıkarak büyük bir imparatorluk oluşturmuştur.
ASYA SEFERİ: Büyük İskender bu seferle Anadolu, Suriye, Mısır ve Hindistan'ın bir bölümünü ele geçirdi. Pers İmparotorluğuna son verdi. Bu sefer dönüşünde yolda öldü.
HELENİSTİK MEDENİYET: Büyük İskender'in Asya seferi sırasında Yunan Medeniyeti ile Doğu Medeniyetleri birbirlerinden etkilendiler. Böylece doğu ve batı medeniyetlerinin karışımından HELLENİZM MEDENİYETİ ortaya çıktı.İskender'in ölümünden sonra Anadolu'da küçük krallıklar kuruldu. Bunların başlıcaları;
             a) BİTİNYA KRALLIĞI: Kuzeybatı Anadolu'da
             b) PONTUS KRALLIĞI : Karadeniz'de
             c) BERGAMA KRALLIĞI: Batı Anadolu'da kurulmuştur.Bergama kralları bilim, edebiyat ve sanata önem verdiler. Koyun ve keçi derisinden PARŞÜMEN kağıdını icat ettiler. Bu
sayede pek çok kitap günümüze geldi. Yine Bergama Krallığı Döneminde yapılan ZEUS tapınağı meşhurdur.


             4)- ROMA İMPARATORLUĞU:
* İtalya'da kurulan bu devlet kısa zamanda Avrupa, Asya ve Afrika topraklarına yayılmıştır. 395 yılında Batı ve doğu Roma imparatorluğu olarak ikiye ayrılmıştır. Batı Roma 476 yılında, Doğu Roma (Bizans) ise 1453'te yıkılmıştır. Bozdoğan Kemeri(istanbul), Çemberlitaş(istanbul), Ogüst Mabedi ve Roma Hamamı (Ankara), Aspendos tiyatrosu (Antalya)
Romalılardan kalan ünlü eserlerlerdir. Romalılar Mısırlılardan aldıkları Güneş takvimini JÜLYEN TAKVİMİ adıyla geliştirdiler. Fenikelilerin bulduğu harf yazısı(alfabe), İyonlar yoluyla Yunanlılara ve onlardan da Romalılar'a geçmiş, Romalılar bunu geliştirerek LATİN ALFABESİNİ oluşturmuşlardır. Roma'da ilk yazılı kanunlar 12 Levha Kanunlarıdır. Roma kanunları günümüz Avrupa hukukunun temelini oluşturur.

              5)- BİZANS İMPARATORLUĞU(DOĞU ROMA İMP.): Merkezi İstanbul olan bu devlet 1453'te Fatih Sultan Mehmet tarafından yıkılmıştır. Ayasofya, Aya İrini, Hora, Sergios ve Baküs kiliseleri ile Yerebatan ve Binbirdirek Sarnıçları en ünlü eserleridir.

 


Tarih : 18 Haziran 2013 Salı
Hit : 3117

Hazırlayan Mustafa Cirban -- mcirban@ttmail.com --

*üye girisi*